20 ਅਗਸਤ 2026: ਠੰਡਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੱਛਰਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਮੱਛਰਾਂ ਦੀਆਂ 13 ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਐਨੋਫਲੀਜ਼ ਮੱਛਰ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੱਛਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਮੱਛਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਠੰਡੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਅਛੂਤੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੱਛਰ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਐਨੋਫਲੀਜ਼ ਫਲੂਵੀਏਟਿਲਿਸ ਨਾਮਕ ਮੱਛਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 365 ਦਿਨ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐਨੋਫਲੀਜ਼ ਕੁਲੀਸੀਫੋਲੀਅਸ ਅਤੇ ਐਨੋਫਲੀਜ਼ ਦੀਆਂ 11 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮਲੇਰੀਆ ਰਿਸਰਚ (NIMR) ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਦੇ 22 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ 2026 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਰਨਲ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਰਿਪੋਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ 800 ਤੋਂ 1000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੇ ਕਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਮੱਛਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਸਗੋਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੀਆਂ ਵਰਗੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਖੋਜ ਨਵੀਆਂ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਮੀ ਅੱਠ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
Read More: ਤੇ ਦੋ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਟੱਕਰ, ਹਾਦਸੇ ‘ਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌ.ਤ